Geven waar je van houdt

لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنفِقُوا مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّـهَ بِهِ عَلِيمٌ

 

lan tanālū l-birra ḥattā tunfiqū mimmā tuḥibbūna wa-mā tunfiqū min šayˈin fa-ˈinna llāha bihī ʿalīmun 

 

Jullie zullen de vroomheid niet bereiken totdat jullie van wat jullie liefhebben bijdragen geven. En wat jullie ook van iets bijdragen. voorwaar, Allah weet daarvan

 

ˈāl ʿimrān  3, 92

  • 19 februari 2020

Ibn al-Jawzī geeft aan dat ‘al-Birr’, wat ik boven heb vertaald als ‘vroomheid’, vier betekenissen kan hebben:

  1. het paradijs, dat is de mening van ibn ‘Abbās, Mujāhid en al-Suddī;
  2. vroomheid, dat is de mening van ‘Aṭā en Muqāṭil;
  3. gehoorzaamheid, dat is de mening van ‘Aṭiyya;
  4. het goede waarmee men beloning verdient, dat zei Abū Rawq.

Volgens Al-Qādī Abū Ya’lā bedoelt het vers dat een persoon wel al-Birr kan hebben maar niet de complete al-Birr kan bereiken. Hij begrijpt daarom dit stuk aldus: {Jullie zullen volledige al-Birr niet bereiken…}.

Over welke bijdrage spreekt het vers? Ibn al-Jawzī wijst op volgende drie uitspraken:

  1. de verplichte aalmoes, dat zei ibn ‘Abbās, al-Ḥasan en al-Daḥḥāk;
  2. alle soorten aalmoezen, dat is de mening van ibn ‘Umar;
  3. alle soorten bijdragen waarmee men de tevredenheid van Allah wilt behalen, toegeschreven aan al-Ḥasan, en al-Qādī Abū Ya’lā verkoos die mening.

Dan verwijst ibn al-Jawzī naar deze gebeurtenis. Abu Talha had de rijkste hoeveelheid dadelpalmen tussen de Ansār in Medina, en het meest van al hield hij van Bairuha’, zijn tuin tegenover de Moskee van de profeet (vzmh). De profeet ging er altijd wandelen en dronk dan van het frisse water. Toen daalde het volgende godsvers neer: {Jullie zullen de vroomheid niet bereiken totdat jullie van wat jullie liefhebben bijdragen geven.} Daarop stond Abu Talha op en zei: “O Boodschapper van Allah (vzmh)! Allah zegt: ‘{Jullie zullen de vroomheid niet bereiken totdat jullie van wat jullie liefhebben bijdragen geven}‘, en ik houd het meest Bairuha’, boven al mijn andere bezittingen. Ik geef Bairuha’ als liefdadigheid weg omwille van Allah, en hoop zo op Allahs beloning. Dus je mag het gebruiken zoals Allah je leidt.” Daarop zei de profeet (vzmh), “Bravo! Hij is vergankelijk maar je eigendom loont.” Ik heb gehoord wat je hebt gezegd, en ik raad je aan hem onder je familieleden te verdelen.” Abu Talha volgde die raad op.’’[1]

Fakhr al-Dīn al-Rāzī bespreekt de mening van al-Wāḥīdī die vindt dat dit vers geabrogeerd is door het vers van de zakāt (de verplichte aalmoes). Al-Rāzī vindt dat onwaarschijnlijk: ‘’Hoe kan de verplichting van de zakāt in tegenspraak zijn met het geven van iets wat geliefd is omwille van Allah.’’[2]

Al-Qushayrī vermeldt dat ‘van (ar: min) wat jullie liefhebben’ aangeeft dat het om een deel gaat. Dus degene die een deel geeft van wat hij liefheeft zal al-Birr (vroomheid bereiken), maar degene die alles geeft zal al-Bārr (de gever van vroomheid) bereiken.[3]

 

[1] Abū al-Faraj ibn al-Jawzī, Zād al-Masīr fī ‘ilm al-Tafsīr. Beiroet, Dār al-Kitāb al-‘Arabī, 1422 h., d. 1 b. 303.

لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ (92)

قوله تعالى: لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ، في البر أربعة أقوال: أحدها: أنه الجنة، قاله ابن عباس، ومجاهد، والسدي في آخرين. قال ابن جرير: فيكون المعنى: لن تنالوا بر الله بكم الذي تطلبونه بطاعتكم. والثاني: التقوى، قاله عطاء، ومقاتل. والثالث: الطاعة، قاله عطية. والرابع: الخير الذي يُستحق به الأجر، قاله أبو روق. قال القاضي أبو يعلى: لم يرد نفي الأصل، وإنما نفي وجود الكمال.

فكأنه قال: لن تنالوا البر الكامل.

قوله تعالى: حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ، فيه قولان:

(193) أحدهما: أنه نفقة العبد من ماله وهو صحيح شحيح، رواه ابن عمر عن النّبيّ صلّى الله عليه وسلّم.

والثاني: أنه الإنفاق من محبوب المال، قاله قتادة، والضحاك. وفي المراد بهذه النفقة ثلاثة أقوال: أحدها: أنها الصدقة المفروضة، قاله ابن عباس، والحسن، والضحاك. والثاني: أنها جميع الصدقات، قاله ابن عمر. والثالث: أنها جميع النفقات التي يُبتغى بها وجه الله تعالى، سواء كانت صدقة، أو لم تكن، نُقل عن الحسن، واختاره القاضي أبو يعلى.

(194) وروى البخاري ومسلم في «الصحيحين» من حديث أنس بن مالك قال: كان أبو طلحة

أكثر أنصاري بالمدينة مالاً من نخل، وكان أحب أمواله إليه بيرحاء «1» ، وكانت مستقبلة المسجد، وكان النبيّ صلّى الله عليه وسلّم يدخلها ويشرب من ماءٍ فيها طيبٍ. قال أنس: فلما نزلت: لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ قام أبو طلحة، فقال: يا رسول الله، إن الله يقول: لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ، وإن أحب أموالي إليّ بيرحاء، وإنها صدقة لله، أرجو برّها وذخرها عند الله تعالى، فضعها حيث أراك الله، فقال صلّى الله عليه وسلّم: «بخ بخ، ذاك مال رابح أو رائح- شك الراوي «2» – وقد سمعتُ ما قلت، وإني أرى أن تجعلها في الأقربين» فقسمها أبو طلحة في أقاربه، وبني عمِّه.

[2] Fakhr al-Dīn al-Rāzī, Mafātīh al-Ghayb. Beiroet, Dar-Ihya Turath al-Arabi, 1998, d. 8 b. 290.

الْمَسْأَلَةُ الْخَامِسَةُ: نَقَلَ الْوَاحِدِيُّ عَنْ مُجَاهِدٍ وَالْكَلْبِيِّ: أَنَّ هَذِهِ الْآيَةَ مَنْسُوخَةٌ بِآيَةِ الزَّكَاةِ، وَهَذَا فِي غَايَةِ الْبُعْدِ لِأَنَّ إِيجَابَ الزَّكَاةِ كَيْفَ يُنَافِي التَّرْغِيبَ فِي بَذْلِ الْمَحْبُوبِ لِوَجْهِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى.

[3] Abd al-Latif Al-Qushayrī, Latāif al-Ishārāt, Caïro, al-Hay’at al-Miṣriyyat al-‘Āmma li al-Kitāb, 2000, d. 1, p. 381.

لمّا كان وجود البرّ مطلوبا ذكر فيه «من» التي للتبعيض فقال: «مِمَّا تُحِبُّونَ» فمن أراد البر فلينفق مما يحبه أي البعض، ومن أراد البارّ فلينفق جميع ما يحبه

Wahba al-Zuḥaylī (1932 – 2015)

كان أبو طلحة أكثر الأنصار نخلا بالمدينة، وكان أحب أمواله إليه بئرحاء (بستان في المدينة) وكانت مستقبلة المسجد، وكان رسول الله يدخلها ويشرب من ماء طيب فيها، فلما نزلت: (لن تنالوا …) قال أبو طلحة: يا رسول الله، إن أحب أموالي إلي بئرحاء، وإنها صدقة لله تعالى، أرجو برّها وذخرها عند الله تعالى […]

De gezellen van de profeet schonken de dingen weg die ze het meeste liefhadden. Abū Ṭalḥa[1] was eigenaar van het grootste dadelbos bij de Anṣār.[2] Zijn lievelingsgaard droeg de naam « biʾruḥā » en bevond zich net achter de moskee. De profeet had de gewoonte om er fris water te drinken. Toen het vers geopenbaard werd, zei Abū Ṭalḥa:

– Boodschapper van God, biʾruḥā is mijn meest voordelige opbrengsteigendom en ik wil die wegschenken als bijdrage voor Allah. Ik hoop bij Hem de beloning te vinden voor die goede daad. Aanvaard het dus, boodschapper van Allah.

– Het is mij goed. Dat is een investering die er succesvol uitziet, zei de profeet. Ik heb goed gehoord wat je gezegd hebt maar ik adviseer je veeleer om het aan je verwanten te geven.

– Zal ik doen, boodschapper van God.

Abū Ṭalḥa verdeelde daarop de kavels van zijn gaard tussen zijn verwanten en de neven van vaderszijde. (B. 2, p. 319)

 

Ismāʿīl Ḥaqqī al-Brūsawī (1653 – 1725)

قال القشيري من أراد البر فلينفق بعض ما يحبه ومن أراد البار تعالى فلينفق جميع ما يحبه

Het vers richt zich tot alle gelovigen: « Jullie kunnen enkel de hoogste graad van vroomheid bereiken en de barmhartigheid van Allah en zijn paradijs « als jullie vrijgevig wegschenken van wat jullie liefhebben » ». Al-Qušayrī[3]heeft gezegd: « Wie vroom wil zijn, moet een beetje geven van hetgeen hij liefheeft. Maar wie de Schepper zelf wil, moet alles weggeven wat hij bemint. » (2 Page 62-64).

 

Nāṣir Mukārim al-Šayrāzī (geboren in 1926)

إنّ للوصول إلى مراتب الأبرار الحقيقيين شروطا عديدة، منها: الإنفاق مما يحبه الإنسان من الأموال، لأن الحب الواقعي لله، والتعلق بالقيم الأخلاقية والإنسانية إنما يتضح ويثبت إذا انتهى المرء إلى مفترق طريقين، وواجه خيارين لا ثالث لهما، ويقع في أحد الجانبين الثروة، أو المنصب والمكانة المحببة لديه، وفي الجانب الآخر رضا الله والحقيقة والعواطف الإنسانية وفعل الخير، ويتعين عليه أن يختار أحدهما

Er zijn talrijke voorwaarden als je godvruchtig wilt uitmunten. Er is de begaafdheid om weg te schenken wat voor ons kostbaar is, want de echte liefde komt aan Allah toe; en als tweede voorwaarde geldt het belang van de ethiek en de menslievendheid. Elke persoon krijgt met twee keuzes te maken. Aan de ene kant: weelde en een voordelige sociale positie. Anderzijds: de voldoening van Allah, een diepe menselijkheid en goede daden. Welke kant ga je op? Degene die voor de tweede optie kiest, heeft zijn liefde bewezen [voor zijn Heer]. Er zijn vele trappen die leiden naar vroomheid. Wie maar een beetje geeft of onbelangrijke dingen schenkt, bewijst daarmee een gebrek aan geloof en liefde (B. 2, p. 293).

[1] Anṣār-gezel en notable bij de stam Banū ʿAdī.

[2] Zie glossarium.

[3] Belangrijk soefi-imam uit de XIe eeuw, auteur van een exegese: Laṭāʾif al-ʾišārāt (de wijze woorden van de allegorieën).

Want de arme zal niet ophouden uit het midden des lands; daarom gebiede ik u, zeggende: Gij zult uw hand mildelijk opendoen aan uw broeder, aan uw bedrukten en aan uw armen in uw land. Maar geeft een iegelijk, die van u begeert; en van dengene, die het uwe neemt, eist niet weder. Jullie zullen de vroomheid niet bereiken totdat jullie van wat jullie liefhebben bijdragen geven.
כי לא יחדל אביון מקרב הארץ על כן אנכי מצוך לאמר פתח תפתח את ידך לאחיך לעניך ולאבינך בארצך παντὶ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει. لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنفِقُوا مِن شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّـهَ بِهِ عَلِيمٌ
Kî lō- yeḥdal ’eḇyōwn miqqereḇ hā’āreṣ ; ‘al-kên ’ānōḵî məṣaw-wə-ḵā lêmōr, pāṯōaḥ tip̄taḥ ’eṯ- yāḏə-ḵā lə-’āḥîḵā la-‘ă-nî-ye-ḵā ū-lə’eḇyōnəḵā bə’arṣeḵā. s Panti aitounti se didou kai apo tou airontos ta sa mê apaitei lan tanālū l-birra ḥattā tunfiqū mimmā tuḥibbūna wa-mā tunfiqū min šayˈin
Deuteronomium 15, 11 Lukas 6, 30 Quran 3, 92