Overtreedt niet

19 februari 2020

وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّـهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّـهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ

 

wa-lā taʿtadū ˈinna llāha lā yuḥibbu
l-muʿtadīna

 

En strijdt op de Weg van Allah tegen degenen die tegen jullie strijden en overtreedt niet. Voorwaar, Allah heeft de overtreders niet lief.

 

al baqara 2, 190

Voor deze hoofdstuk wilde ik graag een uitspraak van de profeet Mohammed (vzmh) brengen (een Hadith). Er waren echter zoveel overleveringen omtrent dit onderwerp dat ik niet kon kiezen. Ik twijfelde het meest tussen de Hadith die hierboven staat of ‘’De meest tirannieke bij Allah, is degene die iemand vermoordt die niet tegen hem streed.’’[1] Dit vers en die hadiths geven glashelder aan wanneer het rechtmatig is om te strijden. De grote al-Azhar geleerde Muhammad Abū Zahra legt uit dat dit vers duidelijk aangeeft wat de strijd in de islam mogelijk maakt: zelfverdediging.

Ibn al-Jawzī haalt het getuigenis aan van ibn ‘Abbās, die de reden van openbaring situeert in het jaar na het verdrag van Ḥudaybiya.[2] Toen de moslims zich klaarmaakten voor de bedevaart waren er onder de metgezellen een aantal die vreesden dat de mensen uit Quraysh zich niet zouden houden aan de afspraken met de moslims. De bedevaart vond echter plaats in een maand waarin het verboden is om te strijden, en hierop werd dit vers geopenbaard.[3] Vervolgens legt ibn al-Jawzī vier meningen uit omtrent de woorden van Allah {overtreedt niet}, telkens gebaseerd op vier informatiebronnen:
1. Vermoord geen vrouwen en kinderen (vanuit ibn ‘Abbās).
2. Strijd niet tegen degene die niet tegen jullie strijden (vanuit Sa’īd b. Jubayr, Abū al-‘Āliya en Abū Zayd).
3. Doe niet iets wat verboden is.
4. De strijd niet laten uitbreken in de heilige plaats in de verboden maand (vanuit Muqāṭil).[4]

De woorden van Allah {overtreedt niet}, legt al-Baydāwī uit als: “Zelf beginnen te vechten, of hen bevechten die beschermd zijn door een vredesverdrag, of hen bevechten die nooit de boodschap van de islam hebben ontvangen, of door iemand te verminken of te vermoorden waarvoor een verbod geldt.’’[5] Abū Ja’far al-Ṭabarī citeert ibn ‘Abbās: ‘’Vermoord geen vrouwen, kinderen, oude mannen, of hij die naar jou toe komt in vrede en zijn eigen hand weerhoudt; en als je dat wel doet, ben je wel degelijk een overtreder.’’[6]

Er zijn exegeten die aangeven dat dit vers geabrogeerd is door een aantal andere verzen.[7] Evenwel heb ik in week 11 besproken dat de geleerden van verificatie (muḥaqqiqūn) van mening zijn dat het zwaardvers niet alle andere verzen heeft geabrogeerd. Ibn al-Jawzī somt de verschillende meningen hierover op. De uitspraak over abrogatie is erg moeilijk te accepteren, omdat het in dat geval impliceert dat ruim 100 verzen tenietgedaan zijn.[8]

[1] Aḥmad b. Ḥanbal, Musnad, Beiroet, Mu’assasat al-Risāla, 2001, d. 26, p. 302.

16378 – قَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ أَحْمَدَ: وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللهِ، وَأَكْبَرُ عِلْمِي أَنَّ أَبِي حَدَّثَنَا عَنْهُ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: ” مِنْ (1) أَعْتَى النَّاسِ عَلَى اللهِ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ قَتَلَ غَيْرَ قَاتِلِهِ، أَوْ طَلَبَ بِدَمِ الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ، أَوْ بَصَّرَ عَيْنَيْهِ فِي النَّوْمِ مَا لَمْ

[2] Een verdrag tussen de moslims en de mensen van Mekka. De moslims waren vertrokken om de bedevaart te doen. De Mekkanen lieten dit echter niet toe en sloten een verdrag waarin onder andere werd bepaald dat de moslims het jaar daarop in Mekka de bedevaart konden verrichten.

[3] Abū al-Faraj ibn al-Jawzī, Zād al-Masīr fī ‘ilm al-Tafsīr. Beiroet, Dār al-Kitāb al-‘Arabī, 1422 h., d. 1 p. 153.

قوله تعالى: وَقاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ (76) سبب نزولها: أنّ رسول الله صلّى الله عليه وسلّم لما صُدّ عن البيت، ونحر هديه بالحديبية، وصالحه المشركون على أن يرجع من العام المقبل رجع، فلما تجهز في العام المقبل خاف أصحابه أن لا تفي لهم قريش بذلك، وأن يصدوهم ويقاتلوهم، وكره أصحابه القتال في الشهر الحرام فنزلت هذه الآية، قاله ابن عباس.

[4] A. ibn al-Jawzī, Zād al-Masīr fī ‘ilm al-Tafsīr, d. 1 p. 153.

قوله تعالى: وَلا تَعْتَدُوا، أي: ولا تظلموا. وفي المراد بهذا الاعتداء أربعة أقوال: أحدها:

أنه قتل النساء والولدان، قاله ابن عباس، ومجاهد. والثاني: أن معناه: لا تقاتلوا من لم يقاتلكم، قاله سعيد بن جبير، وأبو العالية، وابن زيد. والثالث: أنه إتيان ما نهوا عنه، قاله الحسن. والرابع: أنه ابتداؤهم بالقتال في الحرم في الشهر الحرام، قاله مقاتل.

[5] Nasiruddin al-Baydāwī. Anwār al-Tanzīl wa Asrar al-Ta’wil. Beiroet, Dār Iḥyā al-Turāth al-‘Arabī, 1996, d. 1 p. 128.

وَلا تَعْتَدُوا بابتداء القتال، أو بقتال المعاهد، أو المفاجأة به من غير دعوة، أو المثلة، أو قتل من نهيتم عن قتله. إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ لا يريد بهم الخير.

[6] Muhammad, al-Tabarī, Jamī’ al-Bayān fī Ta’wīl al-Qur’ān. Beiroet, Mu’assastu al-Risāla 2000, d. 3 b. 563

3094 – حدثني علي بن داود قال، حدثنا أبو صالح، قال، حدثني معاوية، عن علي، عن ابن عباس:”وقاتلوا في سبيل الله الذين يُقاتلونكم ولا تعتدوا إنّ الله لا يحب المعتدين” يقول: لا تقتلوا النساء ولا الصِّبيان ولا الشيخ الكبير وَلا منْ ألقى إليكم السَّلَمَ وكفَّ يَده، فإن فَعلتم هذا فقد اعتديتم.

[7] Abū al-‘Abbās, ibn ‘Ajība, al-Baḥr al-Madīd. Cairo, Hasan ‘Abbās Zaki, 1419, d. 1, p. 222.

ثم نسخ هذا بقوله: وَقاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً … الآية. وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ أي: وجدتموهم، ولا تتحرجوا من قتالهم في الحرم، فإنهم هم الذين صدوكم وبدأوكم بالإذاية، وَأَخْرِجُوهُمْ من مكة حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ منها، وَالْفِتْنَةُ أي: الكفر الذي هم فيه، أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ لهم في الحرم، وَلا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ابتداءً حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فِيهِ، فَإِنْ قاتَلُوكُمْ فيه فَاقْتُلُوهُمْ فيه، وفي غيره، كَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ يفعل بهم ما فعلوا بغيرهم، فَإِنِ انْتَهَوْا عن الشرك وأسلموا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ لهم رَحِيمٌ بهم.

[8] A. ibn al-Jawzī, Zād al-Masīr fī ‘ilm al-Tafsīr, d. 1 p. 154.

أولها، وهو قوله: وَقاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ، قالوا: وهذا يقتضي أن القتال يباح في حق من قاتل من الكفار، ولا يباح في حق من لم يقاتل، وهذا منسوخ بقوله: وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ.

والثاني: أن المنسوخ منها: وَلا تَعْتَدُوا، ولهؤلاء في هذا الاعتداء قولان: أحدهما: أنه قتل من لم يقاتل. والثاني: أنه ابتداء المشركين بالقتال، وهذا منسوخ بآية السيف.

والقول الثاني: أنها محكمة، ومعناها عند أرباب هذا القول: وَقاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ، وهم الذين أعدوا أنفسهم للقتال، فأما من ليس بمعدٍّ نفسه للقتال، كالرهبان والشيوخ الفناة، والزمنى، والمكافيف، والمجانين، فان هؤلاء لا يقاتلون وهذا حكمٌ باقٍ غيرُ منسوخ «1» .

فصل: واختلف العلماء في أول آية نزلت في إباحة القتال على قولين: أحدهما: أنها قوله تعالى: أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا، قاله أبو بكر الصِّدِّيق، وابن عباس، وسعيد بن جبير، والزهري. والثاني: أنها هذه الآية: وَقاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ، قاله أبو العالية، وابن زيد.

Ismāʿīl Ḥaqqī al-Brūsawī (1653 – 1725)

يصدوهم عن البيت وكره الاصحاب قتالهم في الشهر الحرام وفي الحرم فانزل الله تعالى وَقاتِلُوا الآية

Dit betekent: « Vecht tegen de Qurayš zodat de godsdienst van Allah zegeviert ». Dit vers werd geopenbaard toen de profeet en zijn gezellen naar Mekka trokken om er de bedevaart te voltrekken. Toen ze al-Ḥudaybiya bereikt hadden, een drinkplaats in de buurt van Mekka, werden ze tegengehouden door de polytheïsten. Na een maand onderhandelen moesten ze terug. De gezellen wilden immers niet strijden op een gewijde plek (al-Ḥaram) in een heilige maand. Het bevel om geen overtreding te begaan, betekent in die context niet te vechten in al-Ḥaram in een staat van rituele zuiverheid. (B. 1, p. 306)

 

Wahba al-Zuḥaylī (1932 – 2015)

لا تعتدوا بالبدء بالقتال، ولا بقتل المسالمين، ولا بقتل غير المقاتلة من النساء والصبيان والعجزة والشيوخ ولا بتخريب الدور وقطع الأشجار، وإحراق الزروع والثمار، فإن الله يكره الاعتداء

« Pleeg geen inbreuk door vijandelijkheden in gang te zetten of niet-strijders te doden, zoals vrouwen, kinderen en ouderen; of door huizen te vernielen, bomen te kappen, en de akker en de oogst te verbranden. Allah vindt het vreselijk wanneer iemand zich te buiten gaat op de heilige grond, in een heilige maand, in een heilige staat. » (B. 1, p. 546)

 

Nāṣir Mukārim al-Šayrāzī (geboren in 1926)

الحرب في الإسلام لله وفي سبيل الله، ولا يجوز أن يكون في سبيل الله اعتداء ولا عدوان، لذلك يوصي الإسلام برعاية كثير من الأصول الخلقية في الحرب، وهو ما تفتقر إليه حروب عصرنا أشدّ الافتقار

De strijd in de islam moet in dienst staan van God en Zijn religie. Daarom zijn onrechtmatige aanvallen en aanslagen niet toegelaten op Gods pad. Het is om die reden dat de strijd in de islam begrensd wordt door wetten die in overeenstemming staan met de ethiek. Dat laatste is een verschrikkelijk gebrek in de oorlogen van deze tijd.

Imam ʿAlī heeft gezegd aan zijn soldaten alvorens de strijd te Ṣiffīn[1] aanbrak: « Trek niet ten strijde want jullie staan in het goede kamp. Als zij de strijd inzetten, geeft dat jullie een bijkomend bewijs tegen hen. En als de strijd dan aanvangt, als Allah dat toestaat, dood niet degene die zijn rug naar je keert en ook niet de halfblinde, bestrijd niet de gewonden en ook niet de vrouwen, zelfs als ze jullie voorvaderen of leiders beledigen. (B. 1, p. 378)

[1] Oorlog in het eerste grote schisma van de islam in 657 tussen twee pretendenten op het kalifaat, Muʿāwiya en ʿAlī. De uitkomst was onbeslist en de oorlog liep uit op een vredesverdrag.

 

 

Het verstand des mensen vertrekt zijn toorn; en zijn sieraad is de overtreding voorbij te gaan.Want indien gij den mensen hun misdaden vergeeft, zo zal uw hemelse Vader ook u vergeven.voor wie vergeeft en verzoent: zijn beloning is bij Allah
שכל אדם האריך אפו ותפארתו עבר על פשעἘὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος·فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّـهِ
śê-ḵel ’ā-ḏām he-’ĕ-rîḵ ’ap-pōw; wə-ṯi-p̄-’ar-tōw,     ‘ă-ḇōr ‘al-pā-ša‘.Ean gar aphête tois anthrôpois ta paraptômata autôn aphêsei kai hymin ho Patêr hymôn ho ouraniosfa-man ʿafā wa-ˈaṣlaḥa fa-ˈaǧruhū ʿalā llāhi
Spreuken 19:11Mattheüs 6:14Quran 42:40