Haram

Doe dit niet, doe dat niet. Er zijn mensen die maar dat uit hun mond krijgen.

Dit is haram en dat is haram.

Maar haram? Wat wil dat nu eigenlijk zeggen?

 

Zoals gebruikelijk kijken we naar de wortel van het woord om de betekenis te begrijpen.

We schrappen de klinkers en dan blijven enkel de medeklinkers over: H-R-M. Dat levert ons het werkwoord harama op, waarvan de eerste betekenis luidt: verbieden. Ja, maar niet in de betekenis van verbieden om iets niet toe te laten, maar verbieden om te beschermen, iemand of iets te beschermen.

In de tijd van de stammen, dus in de tijd van de Koran, is dat de meest gebruikelijke betekenis van het woord haram.

Neem het voorbeeld van al-masjid al-haraam, dat je in de Koran vindt in soera 48,27.

De eerste betekenis van masjid is de plaats waar men zich vooroverbuigt, een moskee. Masjid haraam zou dan willen zeggen: een verboden moskee. Maar nee toch! Masjid haraam betekent dat de plek zozeer onder Gods bescherming staat, dat hij niet mag worden aangevallen.

Dus verbieden om te beschermen en dat is ook de betekenis van haram bij de consumptie van levensmiddelen in de Koran, wanneer het opeten ervan de gezondheid in gevaar zou kunnen brengen. Eenvoudigweg: alles wat wegrot in de zon, bloed en een dood dier. Het verbod op varkensvlees is ontleend aan de heilige tekst van de Joden, want er waren geen varkens in Arabië, niet in de tijd van de profeet en trouwens ook niet vandaag.

In de tijd van de stammen, die van de profeet, kon men niet iemand iets dwingen te doen wat hij niet wilde doen. Maar na de veroveringen van het islamitische rijk verandert de maatschappij: de regels en de betekenis van de woorden veranderen.

Neem nu de wijn bijvoorbeeld. Hoe wordt er in de Koran over gesproken? “Van de palmvruchten en de wijnstokken: jullie ontnemen ervan een sterke drank en een excellent levensmiddel.” (16,67)

In de Koran is de wijn dus niet haram. Niet de drank op zich wordt verboden maar wel het gebruik ervan en vooral de overmaat. Want nog in de Koran vind je: “Nader niet tot het gebed terwijl jullie beschonken zijn.” (4:43) Het is het bewijs dat zoiets gebeurde.

Maar later, bij de tussenkomst van de wetgeleerden in de tijd van het imperium wordt de wijn er een verboden drank, niettegenstaande het niet-verbod van de drank op zich in de Korantekst.

Door de wijn af te schaffen, zo dachten de wetgeleerden, maken we komaf met de dronkenschap.

Nochtans ontwikkelen zich in die tijd de tavernes en een poëzie over de wijn die heet al-gamrieyyaat. Aboe Noewaas is de meest gekende dichter. Hij leefde in de tijd van Haroen al-Rashied in het begin van de 9° eeuw.

Vandaag is het verleden vergeten, zodat je zou geloven dat alles wat je doet haram is. De muziek! Want anders zou je kunnen terugkeren in een aap of een varken. Roken. Of je kleden op die en die manier.

Zegt de Koran nochtans niet: “Zeg niet: ‘Dit is halal en dit is haram!’, om over God bedrog te verzinnen.” (16:116)

  • 5 augustus 2019

De woorden uit de Koran door Prof. Jacqueline Chabbi, Historica van de islamitische wereld.